|
"Nomen omen" po łacinie znaczy dosłownie "imię wróżba". W czasach antycznych nadawano ludziom imiona wróżąc np. z układu planet.
Działo się tak, ponieważ starożytni wierzyli, iż imię człowieka w dużej
mierze determinuje jego charakter i z tej przyczyny, przy nadawaniu
imion, uważali za stosowne poradzić się sił wyższych. Nie tylko
nazywanie dzieci sprawia wiele kłopotów. Również nazywanie przedmiotów
nie jest łatwe. Kierując się aspektem funkcjonalnym czy pochodzeniem
danej rzeczy, można bardzo szybko coś nazwać, ale nie koniecznie będzie
to ładna nazwa. Pomimo słów Szekspira poddających w wątpliwość
znaczenie imienia:
"Czymże jest nazwa? To co zowiem różą,
Pod inną nazwą równie by pachniało."
William Szekspir "Romeo i Julia"
autor artykułu śmie twierdzić, że zapach róży z pewnością zostanie ten
sam, nawet jeśli nazwiemy ją kolczastym badylem, tylko ochota na
wąchanie może się nie pojawić. Można powiedzieć, że w świecie
marketingu rolę imienia pełni marka, jest to jednak bardzo duże
uproszczenie. W rzeczywistości pojęcie to jest dużo szersze.
Czym jest marka?
W literaturze ekonomicznej pojęcie marki oraz strategie dotyczące
zarządzania marką zostały już wielokrotnie opisane, co więcej, opisane
niezwykle szeroko. American Marketing Association definiuje markę w
następujący sposób:
,,Marka to nazwa, termin, symbol lub ich kombinacja stworzona celem
identyfikacji dóbr lub usług sprzedawcy lub ich grupy lub wyróżnienia
ich spośród konkurencji".
Marka, zatem identyfikuje sprzedawcę, producenta lub produkt. W istocie
marka stwarza obietnice sprzedawcy ciągłego dostarczania konkretnego
zbioru , cech, korzyści i usług nabywcy. Najlepsze marki oznaczają
gwarancję jakości. Marka jest jednak o wiele bardziej skomplikowanym
symbolem. Tak zwana dobra marka powinna posiadać pewne podstawowe cechy:
-
Nazwa: powinna być krótka i prosta, łatwa do przeczytania i wymówienia, oryginalna,
-
Powinna kojarzyć się z określoną kategorią produktów,
-
Kojarzyć się unikatowymi cechami produktu, korzyściami:
-
Powinna być chroniona prawnie,
-
W odpowiednim czasie wprowadzona na rynek (nie ma sensu wprowadzać
nowej marki na rynek silne konkurencyjny, dojrzały, zdominowany przez
dużych graczy),
-
Łatwa do rozszerzenia na inne produkty (Adidas:ubrania, buty, perfumy).
Cechy te oczywiście nic nie znaczą jeśli nie przekładają się bezpośrednio na korzyści dla konsumenta.
- dają mu gwarancję jakości produktu - Klient wie czego może oczekiwać po danych produktach
- pozwalają na łatwe rozpoznawanie produktu na sklepowej półce
We współczesnej gospodarce odpowiednio wykreowana i wypromowana marka
często okazuje się źródłem przewagi nad konkurencją i tym samym -
wzrostu firmy. Konkurencyjność rynku oraz mnogość produktów o bardzo
zbliżonych cechach i walorach użytkowych sprawia. iż marka jest jednym
z najskuteczniejszych sposobów na zdobycie przewagi konkurencyjnej.
Długofalowy sukces wielu produktów i usług zależy przede wszystkim od
właściwej strategii marki, tj. wszystkich decyzji związanych zarówno z
tworzeniem marki, jak i jej późniejszym rozwojem, np. decyzje związane
z jej pozycjonowaniem (co ma ona reprezentować, do których segmentów
rynku ma trafić).
Można zadać sobie pytanie, dlaczego firmy wykorzystują markę, pomimo
związanych z nią kosztów dodatkowych jak opakowanie, reklama, wykup
zabezpieczenia prawnego, ryzyko związane ze złą jakością produktu?.
Otóż z posiadania marki płyną dla przedsiębiorstwa pewne wymierne
korzyści, takie jak między innymi:
- Marka umożliwia pozycjonowanie produktu w wybranym segmencie rynku.
- Marka ułatwia rozpoznanie produktów firmy przez konsumentów
- Zabezpieczona marka chroni specyficzne elementy produktu przed imitacją.
- Symbolika marki niesie z sobą pewne idee związane z jakością oraz użytecznością produktu i przywiązuje klientów do produktu.
- Marka umożliwia pozycjonowanie produktu w wybranym segmencie rynku: czyli jasne, lepsze zakomunikowanie klientom do czego służy produkt, czym się wyróżnia.
- przywiązuje do siebie klientów czyniąc ich lojalnymi
- w długim okresie czasu pozwala obniżyć nakłady na promocję
- Silna marka pozwala zdobyć przewagę konkurencyjną
Czy w związku z tym wszystkie przedsiębiorstwa powinny promować swoją
markę, szczególnie biorąc pod uwagę, iż z początku jej posiadanie
pociąga za sobą pewne koszty, zarówno finansowe, jak i pracy, oraz czy
wszystkie produkty powinny mieć markę? Odpowiedź: niekoniecznie.
Wszystko zależy od przyjętej strategii, a ona zależy od produktu,
konkurencji na rynku i przede wszystkim klientów. Są dwie podstawowe
strategie marki: strategia marki indywidualnej (inna dla każdego
produktu, przyjęły ją takie firmy jak np Procter & Gamble: Ariel,
Pampers, Bonux) i strategia marki rodzinnej (wszystkie produkty jednego
przedsiębiorstwa pod jedną marką, np. Moulinex, Canon). Oczywiście
jeśli sprzedajemy cukier, węgiel czy ziemniaki nie nie opłaca się
inwestować w markę produktu, warto jednak pracować nad marką samego
przedsiębiorstwa, jako pośrednika, dystrybutora czy producenta.
Sposoby pozyskania marki.
Marka nie bierze się znikąd, przez przypadek. Jest zawsze efektem
tytanicznej pracy: analitycznej, koncepcyjnej, organizacyjnej,
motywacyjnej. Budowanie (kreowanie) marki to ciężka, nieustająca praca.
I nie jest tak, że od jakiegoś momentu marka zaczyna działać
automatycznie, zwalniając nas z wysiłków i nakładów. Myślenie o marce w
kategoriach "atrakcyjnego opakowania", które sprawi, że nasz średni
produkt będzie sprzedawał się łatwiej, automatycznie i bez nakładów
reklamowych, jest poważnym nieporozumieniem. Szacuje się, że co roku na
świecie powstaje i upada ok. miliona przedsiębiorstw! Interbrand
prowadzi ranking silnych marek. Jest ich tylko 350. Fundamentem silnej
marki jest oryginalna wizja. Bez niej nie sposób zbudować marki. Wizja
to tak naprawdę odwzorowanie ukrytych pragnień i imperatywów, skupia
się wokół określonych wartości i konkretyzuje misję. Misja, wizja i
wartości to istota marki. Jeżeli one są starannie zdefiniowane,
oryginalne, szczególne wówczas mają szansę wydać z siebie nietuzinkowe
marki.
W dzisiejszym świecie można wyróżnić dwa podstawowe sposoby uzyskiwania marki:
Samodzielne stworzenie marki: Samodzielne kreowanie marki jest już
procesem znacznie bardziej złożonym i wymagającym dużego nakładu pracy,
a co więcej, bardzo często efekty widoczne są dopiero w długim okresie
czasu.
Nabycie marki (przejęcie przedsiębiorstwa, marka koncesjonowana):
Jeśli organizacja nastawiona jest przede wszystkim na cele finansowe i
szybki zwrot nakładów zazwyczaj jest również skłonna kupować marki i
przedsiębiorstwa markowe. Dla małych przedsiębiorstw chcących działać
pod znaną i dobrze skomunikowaną marką, ciekawym pomysłem na biznes
jest z pewnością franchising. Franchising jest umową, na mocy której
jedna firma daje innej firmie zezwolenie na używanie własnego znaku
handlowego (marki) za określoną opłatą. Umowa ta obejmuje również
całokształt działań biznesowych przy prowadzeniu firmy, na które
składają się: pomoc prawna, promocja marki, dostarczanie towarów, pomoc
przy prowadzeniu interesów itp.
Pomysł na markę w praktyce.
Właściwe komunikowanie cech nadanych marce sprawia, że w umyśle
konsumenta tworzy się obraz marki, jej wizerunek, oraz konkretna
wartość, jaką marka stanowi dla klienta. Zarówno podczas budowania
tożsamości marki, jak i na etapie jej komunikowania najważniejszym
elementem wpływającym na decyzje o doborze cech jest grupa konsumentów,
do których ma być ona kierowana. Dzieje się tak ponieważ dla każdego
segmentu rynku co innego stanowi wartość czy korzyść.
Ponieważ podstawą budowania marki i marketingu jest przewaga
różnicująca, przedsiębiorca powinien poszukać tego, co wyróżnia jego
produkt i usługę i na tej bazie budować markę. Ważne jest by raz
złożoną obietnicę konsekwentnie ją promować. Robi to na przykład
Volvo-bezpieczeństwo, czy Mercedes - trwałość. Bardzo ważne jest by te
pozytywne skojarzenia były utrwalone w umyśle konsumenta. Z marką jest
podobnie jak z reklamą, to składanie obietnic, pozycjonowanie -
tworzenia określonego wizerunku firmy w umysłach klientów to jedno,
jednak obietnica, którą ona niesie powinna być poparta konkretami,
realnymi możliwościami produktu.
Gdzie więc szukać pomysłu na to, jak powiedzieć klientom iż mamy
wyróżniający się produkt? Inspiracji należy szukać w otoczeniu, czyli w
rynku, klientach oraz w samym produkcie.
Najprościej pomysł na nową markę można oprzeć na:
Cechach produktu - nasz produkt jest lepszy bo szybszy, większy,
wydajniejszy etc. (np. naprawa telewizorów max 24h, zaciszna atmosfera
hotelu, dużo atrakcji). Wyeksponowanie szczególnej cechy produktu na
tle oferty konkurencji pozwala klientowi angażującemu się w zakup
racjonalnie usprawiedliwić nieco wyższą cenę. Oczywiście trzeba
pamiętać, że cechy produktu można prawie zawsze łatwo sprawdzić, więc
łatwo zweryfikować nieszczerą obietnicę.
Typie użytkownika - możemy zbudować markę atrakcyjną dla określonej
grupy osób. Mimo że produkt zbyto się nie różni się od produktów
konkurencyjnych, możemy powiedzieć, że jest stworzony specjalnie dla
szczególnej grupy osób o określonych potrzebach. Można stworzyć
specjalne witaminy dla osób starszych, warzywa z ekologicznej
plantacji, np. Gillet dla kobiet, od męskiej maszynki różni się tylko
kolorem i wyższą ceną, a jednak kobiety ją wybierają.
Sytuacji użycia - utwierdź klienta w przekonaniu, iż to właśnie twój
produkt znajduje zastosowanie i jest najbardziej skuteczny w określonej
sytuacji. Jasno powiedz, że jest najlepszy gdy - nadkwaśność i zgaga -
Malox pomaga; gdy coś cię bierze - Rutinoscoribn, kryzysowa sytuacja -
mamy serwis 24h.
Korzyściach funkcjonalnych produktu- komunikują co się stanie gdy
klient zastosuje twój produkt np. Czystość bez szorowania - Cif,
Duracell działa dłużej niż zwykła bateria.
Korzyściach związanych z doświadczeniem - kluczowe dla firm usługowych,
zadeklarowanie co klient będzie czy gdy będzie korzystał z produktu:
będziesz ładniejszy, będziesz mądrzejszy, poczujesz się odprężony
Korzyściach symbolicznych - niektórym produktom można nadać również
wartości symboliczne, dzięki którym klient odczuwa, że zmieni się jego
postrzeganie wśród innych, będzie bardziej poważany, ludzie będą myśleć
że jest bogaty itd.
Rebranding - czy i kiedy warto?
Ponieważ rynek ulega nieustającym zmianom, a wraz z nim zmieniają się
również nasi klienci, może się okazać, ze nasza kiedyś dobra marka
zaczęła tracić na wartości. Bywa też, że przedsiębiorstwo, które
wcześniej nie odczuwało potrzeby promocji własnej marki, w obliczu
zmian rynkowych zaczyna tracić swoją pozycję w branży. Zachodzi wtedy
potrzeba zmiany strategii i repozycjonowanie marki (zmiana pozycji
marki na rynku) czy nawet rebrandingu (przekształcenie marki). Powody
decyzji o zmianie strategii marki mogą być oczywiście różne. "Rosnące
wymagania rynku i presja konkurencyjna zmusiła nasz do dynamicznego
wyzwolenia potencjału tkwiącego w firmie - mówi Łukasz Błaszczak,
Kierownik Działu marketingu Varico, firmy, która w tym roku
diametralnie zmieniła strategię marki. "W myśl nowych standardów
zarządzania marketingowego, gdzie ważne jest komunikowanie wartości,
zdecydowaliśmy się na poważne zmiany wizualne, mające na celu
efektywniejszą komunikację wartości dla klienta. Nowoczesny,
profesjonalny wizerunek ma zapewnić przedsiębiorstwu tak pożądaną
wiarygodność". W tym przypadku mamy do czynienia z firmą, która
wcześniej w zasadzie nie przykładała wagi do swojej marki, można więc
śmiało powiedzieć, że podąża ona właściwą drogą. Jednak co z dobrze
wypromowanymi markami, które nagle postanowiły się zmienić? Czy to na
pewno ma sens? Skoro robi to z powodzeniem mnóstwo firm można
powiedzieć, ze tak. Proces, w którym produkt lub usługa znana pod
określoną marką zaczyna być dystrybuowana pod inną to rebranding. Jest
on odpowiedzią na przeobrażenia w otoczeniu, bywa kosztowny i
ryzykowny, ale na ogół przynosi dobre efekty. Może to oznaczać
radykalne zmiany, nowe logo, nazwę, wizerunek, strategię marketingową i
reklamową. Może być też jedynie zmianą powierzchowną. W rebrandingu
bardzo istotne dla sukcesu jest pierwsze wrażenie, jakie zrobi nowa
marka, jeśli nie będzie to dobre wrażenie, później będzie niezwykle
trudno wprowadzać zmiany. Dlatego salony Idei przeszły całkowitą
metamorfozę w salony Orange, i to w jeden weekend. W 2000 r. po fuzji
Petrochemii Płock i CPN postanowiono stworzyć zupełnie nową markę -
Orlen. Było to dość radykalne posunięcie, bo CPN miał znakomitą
rozpoznawalność, był wręcz synonimem określenia stacja benzynowa.
Jednak ponieważ równolegle trwała prywatyzacja i wprowadzanie koncernu
do obrotu publicznego, promocja nowej marki była relatywnie tańsza.
Zmiana wizerunku i marki była przygotowywana przez rok, zaangażowane w
nią były agencje reklamowe specjalizujące się w budowaniu wizerunku,
językoznawcy oceniający nową nazwę, prowadzono badania opinii
publicznej. Później trzeba było przystosować do zmiany całą sieć stacji
benzynowych, tak aby nowy wizerunek nie oznaczał tylko zmiany logo.
Oczywiście zdarzają się również porażki więc niektóre firmy wycofują
się z rebrandingu. Cadburry Schweppes, właściciel marki E. Wedel,
jeszcze kilka lat temu usiłował lansować nazwę Cadburry Wedel. Jednak
okazało się, że Wedel jest tak silnie zakorzeniony w polskiej
świadomości, że zmienianie nazwy byłoby poważnym marketingowym błędem.
Co pocieszające większość małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce
wcale nie potrzebuje aż tak wielkich zmian aby zwiększyć swoją
konkurencyjność oraz sytuację rynkową. Wynika to ze skądinąd smutnej
prawdy, iż duża część z nich zwyczajnie nie promuje swojej marki. A
szkoda!
|